Hoe gemeente Amsterdam de sociale verschillen op de volkstuinen moedwillig vergroot.

In zijn column ‘GroenLinks, blijf van de volkstuinen af!’ kraakt Teun van de Keuken het voornemen van de Amsterdamse GroenLinks-wethouder Marieke van Doorninck om de huur van volkstuintjes met 800% te verhogen. Hij is niet de enige: al de hele week regent het berichten, ingezonden brieven en petities tegen dit voornemen.

De huurverhoging voor Amsterdammers met een volkstuin komt niet geheel onverwacht – de huur is momenteel erg laag – maar het forse percentage waarmee verhoogd wordt valt de tuinders rauw op hun dak. De verhoging komt ook nog eens bovenop veel andere lasten die door het college flink verzwaard worden in deze toch al moeilijke tijden. Voor veel huurders met een beperkt inkomen wordt de tuin vanaf komend jaar onbetaalbaar.

Gunst of last?

De gemeente Amsterdam zou de gemeente Amsterdam niet zijn als de exorbitante huurstijging niet verkocht zou worden als een gunst. In de “uitvoeringsstrrategie  volkstuinenbeleid” wordt geredeneerd dat huurders momenteel maar 0,42 cent per vierkante meter betalen, “de werkelijke prijs” van de tuin op 6 euro per vierkante meter ligt en de gemeente met de voorgestelde verhoging naar 2,25 euro dus nog een stevige korting geeft! Om het feest compleet te maken zal de huurverhoging door de gemeente geïnvesteerd worden in de tuinen zelf. Wat de gemeente betreft mogen de tuinders dus in hun handjes knijpen dat de gemeente zich bekommert om hun belangen.

Arm versus rijk

Maar wat betekent dit voor al die huurders die zo meteen de huur niet meer kunnen betalen en dus afscheid moeten nemen van hun tuintje? Een plek waar ze soms al decennia zitten? Het college (dat bekend staat als “kneiterlinks”) heeft daarvoor ingewikkelde termen als ‘solidariteit’ en ‘herverdeling’ erbij gepakt en is tot een ‘tegemoetkomingsregeling’ gekomen:

Tegemoetkomingsregeling

Een volkstuin moet ook voor mensen met een lager inkomen bereikbaar blijven. Daarom komt er een tegemoetkomingsregeling: maximaal 25% van de tuinders kan vanwege een laag inkomen een korting aanvragen van 50% op de huurprijs van de grond. Het is de bedoeling dat de tuinders elkaar daarbij onderling gaan ondersteunen: aan de overige 75% van de tuinders wordt gevraagd om samen deze korting voor de tuinders met een laag inkomen te betalen. Deze regeling wordt de komende maanden in overleg met de Bond van Volkstuinders en overige volkstuinverenigingen uitgewerkt.

Op Twitter maakt de discussie veel los. Critici betwijfelen of de voorgestelde oplossing echt zo ‘groen’ en ‘sociaal’ is als enkele raadsleden doen geloven. 

Gaat deze regeling het probleem oplossen? Het uitgangspunt komt heel links en progressief over maar ook de linkse raadsleden zien al in dat ‘het nog een behoorlijke klus’ wordt. De invulling van de regeling zal bepalend zijn.

De oplossing is helaas fundamenteel gemankeerd. Dat de raad al akkoord moet gaan met het voorstel voordat de oplossing is uitgewerkt is ongelukkig. Dat kan alleen als de raad erop kan vertrouwen dat de oplossing werkt. En dat vertrouwen is er objectief gezien niet. Er wordt ingezet op een curieus experiment.

Verschillende soorten Amsterdammers

De huurders van de volkstuinen zijn (tot zekere hoogte) een afspiegeling van de stad en de grote verschillen die je in de stad ziet, zie je ook terug op de complexen. De verschillende huurders hebben verschillende achtergronden en behoeftes.

Je hebt onder meer de ‘oude tuinders’ met vaak relatief lage inkomens voor wie het tuintje een plek is waar ze veel tijd in stoppen. De tuin is echt bedoeld als productie en wat er gekweekt wordt, belandt op tafel, wordt verkocht of weggeven aan bekenden. De productie van de tuin maakt het leven betaalbaar.

Daarnaast heb je ‘nieuwe tuinders’. Amsterdammers met een behoorlijk inkomen die het tuintje gebruiken om in de weekenden even tot rust te komen. De tuin fungeert als verblijfplaats, ontspanning en niet als productie. Zoals Teun van de Keuken dat treffend weergaf in zijn column worden deze door sommige tuinders worden deze weggezet als ‘proseccotuinders’. Mensen die maar heel beperkt op het complex te vinden zijn en hun tuintje soms wat laten verloederen. In de ogen van tuinders die productie draaien een groot verlies van goede grond.

De belangen van alle verschillende tuinders botsen dus nog wel eens. Tijdens Algemene Ledenvergaderingen kunnen de gemoederen flink oplopen. Zeker als er ‘gevoelige onderwerpen’ op de agenda staan zoals de contributie (en wanbetalers) en eventuele investeringen die gedaan moeten worden. Kwesties die voor sommige huurders grotere gevolgen hebben dan voor andere type huurders.

Volkstuincomplexen kennen een bijzondere en delicate sociale dynamiek. De opgave om voor alle Amsterdammers (en alle verschillende behoeften) een passend voorzien aan te bieden is nu al een pittige. 

De regeling: een onbedoeld gevolg

Ondanks de verschillen in gebruik en behoeften is er sprake van gelijkwaardigheid. Bij de meeste verenigingen is alles goed geregeld. Iedereen betaalt uiteindelijk contributie, draait vrijwilligersdiensten en is gelijkwaardig lid.

De tegemoetkomingsregeling creëert feitelijk twee type leden: de A-leden die volwaardige huur betalen voor hun tuintje en de B-leden die een stevige korting krijgen. De huurprijs van de A-leden stijgt nog meer dan beoogt omdat zij ook betalen voor de ‘armlastige’ B-leden. Herverdelen wordt dat door de gemeente Amsterdam genoemd.

Met het oog op de privacy zullen er constructies bedacht worden om niet inzichtelijk maken wie / wat betaalt. Het zal mogelijk vertaald worden in een A-tarief en en B-tarief. Kan het geheim blijven welke huurder welk tarief heeft? In kleine gemeenschappen kan dat moeilijk zijn, zeker als elk verschil breed wordt uitgemeten.

Het B-tarief is namelijk ook een schaars goed. Maximaal 25% komt ervoor in aanmerking en ‘de materiele gevolgen’ zijn aanzienlijk. Hoe en wie deze ‘grote eer’ toebedeeld krijgt moet nog uitgewerkt worden. 

Wat zullen de gevolgen zijn voor de gelijkwaardigheid? Trotse tuinders die nu evenveel huur betalen als hun buurman zullen een beroep moeten doen op de barmhartigheid van dezelfde buurman willen zij hun tuintje (en hun productie) kunnen behouden. Dat wordt solidariteit genoemd, nadat de gemeente zelf de verhoging heeft opgedrongen. 

De dynamiek op de volkstuincomplexen verandert er hoe dan ook door. Je zou het een interessant sociologisch experiment kunnen noemen. De verbetenheid waarmee huurders nu tegen de maatregelen in het geweer komen doet vermoeden dat de Amsterdammers zelf niet op dergelijke sociologische experimenten zitten te wachten. En dat kan ik heel goed begrijpen.

Krijg jij mijn nieuwsbrief al?

Geen reclame! Wel interessante updates, artikelen en tips.


    Laurent Staartjes

    Amsterdammer. Socioloog. Bestuursrechtjurist. Gek op koken, squashen en musea. Ik blog over lokale politiek, staatsrecht en de kunst van verhalen vertellen. 

    Volg mij op Twitter of lees meer over mij.

    3 reacties op “Hoe gemeente Amsterdam de sociale verschillen op de volkstuinen moedwillig vergroot.

    1. Maarten Grondel zegt:

      De gemeente is bezig de Amsterdamse tuinders uit elkaar te spelen door deze idiote verhoging van de tuinhuren. Als de gemeenteraad dit toelaat en instemt met deze ambtelijke voornemens en foute politieke ambities is het hek van de Dam en worden de tuinen slechts nog bereikbaar voor de tweeverdieners…

      • Anna Beffers zegt:

        Het plan voor de Volkstuinen in 020 ivan Marieke van Doorninck s onwerkbaar, asociaal en onnodig. En dan gaat het niet alleen om de financiële paragraaf en de huurverhoging.
        De tuinen met huisjes (dus niet de nutstuinen met een zekere ‘productie’)) zijn een vogelparadijs, een groene stadsoase die voor iedereen altijd toegankelijk is. De parken zijn ook toegankelijk voor rolstoelen ed. Sinds 2010 zijn de parken opengesteld voor recreanten en daar wordt goed gebruik van gemaakt. De tuinders onderhouden hun eigen tuin EN het algemene groen op en vaak ook rond het park het hele jaar door gratis. De gemeente heeft het onderhoud op veel plekken verwaarloosd dus tuinders verwijderen ook ongewenste exoten die de natuur uit balans brengen BUUTEN de parken: reuzenbereklauw, japanse duizendknoop ed. En dat allemaal gratis. Tuinders betalen ook gewoon belasting waaronder rioolbelasting. Tuinders hebben een groen hart, ook de ‘proseccotuinders’ (een minderheid) en iedereen draait werkuren. Onderhoud vindt plaats volgens de landelijke richtlijnen van natuurlijk tuinieren vd AVVN, zonder gif en met respect voor lokale ecosystemen. Asfalteren van paden is slecht voor het milieu en voor het ecosysteem. De huidige paden bieden ruimte aan micro organismen en insectenbroedplaatsen. Er zijn meer dan genoeg fietspaden rond de tuincomplexen. Nadeel van fietspaden is ook dat deze overlast gevende scooters ed aantrekken. Op overlast wordt slecht gehandhaafd. En het lawaai verstoort broedende vogels.
        Dan het sociale aspect van het plan: dat is er helaas niet. Er wordt een wig gedreven tussen meer en minder vermogende tuinders. Die laatsten – en dat is nog altijd de helft en dus meer dan die arbitraire 25% – zal het onderspit delven en moeten vertrekken. Met name AOWers met een klein pensioen of zonder aanvulling, die veel werk verrichten op de parken, komen in de problemen. De sociale cohesie zal worren verstoord. Voor een redelijke huurverhoging over meerdere jaren bestaat zeker draagvlak, maar compenseer tuinders met een klein inkomen dan uit de algemene middelen, de bijzondere bijstand of wat dan ook. De rijkere tuinder is namelijk ook niet zo rijk. De meesten hebben modale inkomens. De volkstuinparken zijn er immers voor krapbehuisden die geen geld hebben voor dure vakanties en tweede huizen. Meestal niet eens voor een eerste huis.
        Dus stop dit onzalige plan. En teken de petitie Behoud Volkstuinen Amsterdam en kom inspreken in de Raad op 8 dec. Opgeven kan nog tot vanavond 12.00 !!!

    Geef een reactie

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *