Laurent Staartjes

Page 2 of 3

De weerbare samenleving als medicijn tegen pessimisme

Recentelijk is het nieuwe werk “Grand Hotel Europa” van Ilja Leonard Pfeijffer uitgekomen en wordt o.a door de recensent van de NRC als “de roman van het jaar beschouwd” (vijf uit de vijf sterren). Ook de Trouw is lovend. Het boek is schitterend geschreven, maar is behoorlijk pessimistisch. Door massatoerisme zal Europa ten onder gaan. Een continent dat enkel nog kan teren op haar verleden heeft te weinig te bieden om stand te houden in het heden laat staan de toekomst.

Of je nou progressief of conservatief bent. Cultuurpessimisme is booming tegenwoordig. Het nieuwe werk van Michel Houellebecq (wederom vijf uit de vijf sterren van de NRC) is nog somberder dan al zijn voorgaande werken. Niemand in het Westen zal ooit meer gelukkig zijn, volgens de schrijver.

Continue reading

De gele hesjes: een vorm van ‘new power’​. Wat betekent het voor ons?

Frankrijk is opgeschrikt door demonstranten in gele hesjes die protesteren tegen de regering Macron en haar beleid. Er zit geen vakbond of andere organisatie achter, maar dit protest is op spontane wijze ontstaan na een oproep op Facebook.

De demonstranten zijn over het algemeen Fransen ‘met een bescheiden inkomen’ die zich sterk benadeeld voelen door de plannen van de regering Macron. In Nederland zijn de gele hesjes inmiddels ook actief, hoewel de opkomst hier aanzienlijk beperkter is. Net als in Frankrijk kenmerkt de beweging hier zich door middel van gebrek aan eisen en programma.

Van een afstandje komt het protest zeer rommelig en zelfs gewelddadig over. Toch is deze ontwikkeling relevant. In deze blog licht ik dat toe.

Continue reading

Hoe om te gaan met onvrede en conflict in de samenleving

Er wordt in Den Haag veel over de “boze burger” gesproken maar zelden met. Hoe kan het openbaar bestuur beter leren omgaan met politiek onbehagen binnen de samenleving? Om die vraag te beantwoorden heb ik in oktober een collegereeks over “de boze burger”gevolgd. Verschillende sociologen, politicologen en historici deelden hun inzichten. Deze zijn te vinden in de bundel #Woest van de Raad voor Openbaar Bestuur (ROB. De colleges zijn ook terug te luisteren.

De centrale les uit de bundel is dat de overheid zich kan voorbereiden op de verontwaardiging van burgers en mogelijk zelfs haar voordeel hiermee kan doen als zij deze onbevreesd tegemoet treedt. De uitdaging daarbij is dat de overheid zich kwetsbaar en zelfkritisch moet durven opstellen als de situatie daar om vraagt, maar dat zij tegelijkertijd daadkrachtig dient te blijven staan en strijden voor de kernwaarden van de democratische rechtsstaat.

In deze blog deel ik de belangrijkste inzichten die ik heb opgedaan uit deze collegereeks.

Continue reading

Hoe onbedoeld een monster wordt gecreëerd.

Binnenkort komt Jordan B Peterson naar Nederland om te spreken. Zijn boek 12 rules (NRC recensie) kan binnen ‘rechtse kringen’ op grote populariteit rekenen maar wordt in ‘linkse kringen’ vergruisd. Hij treedt ook op bij Room for Discussion. Het onvolprezen debatprogramma van de Universiteit van Amsterdam waar de wereldtop geregeld haar opwachting maakt. De komst van Peterson is tegen het zere been van het progressieve deel van de UvA. In een open brief vragen zij dat er een tweede spreker uitgenodigd wordt om tegenwicht te bieden aan Peterson:

https://www.folia.nl/opinie/124762/room-for-discussion-zet-een-extra-gast-naast-jordan-peterson

Continue reading

Het debat versus de dialoog

Natuurlijk. Wij zijn allemaal voor het open en vrije debat en gaan graag de dialoog met elkaar aan. Toch blijkt dat in de praktijk lang niet zo makkelijk te zijn en veel mensen zullen niet stil staan welke consequenties dat heeft. Het debat en de dialoog staan vaak op gespannen voet met elkaar. En wat als iemand een opvatting verkondigt die controversieel is en niet strookt met de huidige dominante normen en waarden? Iemand die beweert dat vrouwen geen rechten hebben, homoseksualiteit zondig is of dat er absoluut geen plek is voor de islam in Nederland? Dan blijkt dat veel mensen in Nederland toch graag willen optreden. De open en tolerante samenleving zou in gevaar kunnen komen. Voor politici vormt dit een terugkerend vraagstuk: waar trekken wij de grens en moeten wij die grens wel willen trekken?

Continue reading

Onze democratische gemeenschap: wat durven wij te tolereren?

De stellingname in deze blog is vrij heftig. Het stelt – als het goed is – de lezer voor een keuze die de lezer eigenlijk niet wil maken. Gaan wij voor een samenleving die het debat respecteert (met alle gevaren van dien) of gaan wij voor een tolerante samenleving (met alle beperkingen van dien)? Op het eerste gezicht een tikkeltje belegen en theoretisch onderwerp dat met het aantreden van Halsema als ambitieuze nieuwe burgemeester van Amsterdam weer actueel is geworden.

Femke Halsema stuurde op 22 augustus een brief naar de Amsterdamse gemeenteraad om haar koers met betrekking tot het tegengaan van radicalisme in Amsterdam aan te kondigen. Zij stelt aan het begin van haar brief dat heftig en soms onverzoenlijk meningsverschil thuis hoort in onze democratische rechtsstaat en in onze vrije stad en deze ook verrijkt. Tegelijkertijd noemt zij dat in Amsterdam 180 nationaliteiten leven. Dat vereist openheid of tolerantie anders wordt het volgens Halsema onleefbaar. In het verlengde daarvan verlangt zij ook dat wij een zekere mate van nieuwsgierigheid hebben in elkaar. De laatste stelling is in lijn met het ideaal van “de open stad” die is afgesproken in het collegekoord, gebaseerd op de gedachte dat culturen verbonden met elkaar worden “anders sijpelt het gif van racisme en discriminatie verder onze stad binnen waardoor individuen en groepen tegenover elkaar komen te staan“.

Continue reading

Een nieuw pleidooi voor de weerbare samenleving

In 2002 kopte de Volkskrant “Controverse-koning schokt Rotterdam” naar aanleiding van een beeltenis van Hitler van de kunstenaar M. Cattelan in Museum Boijmans Van Beuningen. Binnen de Rotterdamse gemeentepolitiek ontstond er ophef. Leefbaar Rotterdam was bang dat Rotterdammers zich gekwetst zouden voelen door het beeld en was van mening dat het beeld weg moest. In dezelfde periode speelde er in Rotterdam een andere kwestie. Het stuk “Aisja vrouwen van Medina” was afgelast omdat het door ‘minder vrijzinnige geesten in de moslimsgemeenschap’ gezien werd als een belediging voor de profeet. De Marokkaanse acteurs voelden zich geïntimeerd en trokken zich terug.

Continue reading

Terug naar de kern: meer of minder belasting of meer of minder aandacht voor het milieu?

“Er bestaan geen socialistische stoeptegels, liberale lantaarnpalen of christendemocratische verkeersdrempels” is een veelgehoorde opmerking rondom de gemeenteraadsverkiezingen. Veel lokale partijen wijzen met trots erop dat zij geen ideologische uitgangspunten kennen. Zij zijn van de praktische politiek en zoeken oplossingen voor problemen waar de burger mee geconfronteerd wordt. Politieke filosofische discussies zijn daarbij onnodig. Een prijzenswaardige opstelling of één met verborgen negatieve gevolgen?Wat mij betreft dat laatste. In deze blog wil ik kort ingaan waarom dat problematisch is en a.d.h.v een voorbeeld aangeven hoe dat makkelijk anders kan.

Continue reading

Toekomst van de lokale democratie

Wim Voermans is één van de meest toonaangevende hoogleraren op het gebied van staats- en bestuursrecht en Geerten Waling is een generatiegenoot van mij en werkzaam als historicus. Samen hebben zij het boek “Gemeente in de genen” geschreven. Geen zin om te lezen? In deze podcast gaat Waling uitgebreid in op de stellingnamen die in het boek naar voren komen en ook is hij langs geweest bij Buitenhof. Het boek is een aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in lokale democratie. Op toegankelijke wijze komen alle thema’s en onderwerpen langs die op lokaal niveau spelen. Bijzonder is de humoristische en populaire manier van schrijven. In een interview met de NRC gaan de heren daar uitgebreid in op waarom dit binnen het gemeenterecht zo weinig gebeurt. Onderwerpen als “lokale autonomie en medebewind” verdienen het wat mij betreft zonder meer om met meer flair te worden behandeld.

Continue reading

De financiering van politieke partijen op lokaal niveau. Een door de wetgever onderschat probleem?

De lokale democratie kampt met verschillende problemen die vanwege de aankomende gemeenteraadsverkiezingen weer zichtbaar worden. In een vorige blog heb ik betoogd dat partijen er baat bij hebben om meer kleur te bekennen in hun campagnes. Daarvoor moeten partijen goed kunnen communiceren richting hun achterban en de kiezer. Dat kost geld. Veel geld. Natuurlijk heb je tegenwoordig voor relatief weinig geld al dozen met flyers en Facebook-advertenties, maar professionele campagnes met groot bereik zoals je die ziet tijdens de landelijke verkiezingen zijn gewoon erg prijzig. De problemen zijn het grootst bij de lokale politieke partijen als “dorpsbelang”. Met gemiddeld genomen slechts 19 actieve leden en geen toegang tot de professionele ondersteuning en voorzieningen die afdelingen van landelijke partijen wel hebben, moeten lokale partijen nog harder werken om hun standpunten bij de kiezer onder de aandacht te brengen.

Wanneer partijen niet goed hun standpunten kunnen overbrengen heeft dat gevolgen voor hun winkansen tijdens verkiezingen. Daarnaast staat de functie van de politieke partijen om een schakel te vormen tussen overheid en inwoner onder druk. De tijd dat lokale politici bij iedereen in de gemeente bekend waren is al decennia voorbij. In grote gemeenten zoals Amsterdam kent meer dan de helft van de bevolking zelfs geen enkel raadslid. Laat staan dat inwoners weten waar deze raadsleden voor staan en waar zij zich mee bezig houden. Alle partijen binnen het lokale bestuur moeten dus hun uiterste best doen om hun werkzaamheden bekendheid te laten krijgen. De commissie Veling heeft in haar gisteren verschenen advies niet alleen gekeken naar de financiering van landelijke partijen maar ook nagedacht over aanpassingen voor de lokale partijen en afdelingen. Zij stelt voor om subsidiegeld vrij te maken om lokale partijen en afdelingen financieel te ondersteunen:

“Vanwege het belang van de lokale democratie is een eigen benadering van de lokaal actieve partijen gewenst, ook waar het gaat om subsidie van overheidswege. De commissie adviseert een aanpassing van het subsidiestelsel dat daartoe strekt en dat tegelijk ook de landelijke partijen voor hun taken meer financiële armslag verschaft. Geadviseerd wordt om subsidie toe te kennen aan alle deelnemers aan de verkiezingen voor de gemeenteraden die ten minste één zetel halen. Dit geldt zowel voor de lokale partijen als de afdelingen van de landelijke partijen. Naar analogie van deze benadering krijgen ook politieke partijen die van de Provinciale Staten deel uitmaken subsidie. De hoogte van de subsidie wordt gebaseerd op het aantal raads- of Statenzetels en wordt gerelateerd aan het aantal inwoners in de provincie of gemeente.”

Op dit moment worden lokale afdelingen door hun landelijke partij gesubsidieerd en krijgen lokale partijen ondersteuning vanuit de gemeente. Dat leidt tot ongelijkheid waarbij lokale partijen het met minder middelen en faciliteiten moeten doen. Een lokale afdeling van een landelijke partij heeft gemiddeld 4.500€ aan inkomsten en een lokale partij slechts 3000€ per jaar. De suggestie van de commissie Veling is er in eerste instantie niet op gericht om de totale slagkracht van de lokale politiek te vergroten, maar voornamelijk om de verschillen tussen lokale partijen en afdelingen weg te nemen. Daardoor ontstaat er een gelijk speelveld waar alle partijen evenveel kans maken om te kunnen winnen. Is dat problematisch?  Nee, maar het voorstel van de commissie lost daarmee het grotere achterliggende probleem niet op: alle lokale politici moeten het doen met relatief weinig middelen. Mooi dat alle partijen (lokaal en landelijke afdelingen) nu aanspraak maken op hetzelfde deel van de 6,8 miljoen euro subsidie. Maar dat is geen medicijn tegen de crisis en versterkt het belang van de lokale democratie ook niet. Het bedrag van 6,8 miljoen (ongeveer 17.900€ per gemeente) is ook vrij willekeurig gekozen. Niet op grond van de behoefte die men lokaal heeft, maar wat er landelijk uitgegeven wordt aan de landelijke partijen.

Ik zou de wetgever en in het bijzonder de minister ook willen oproepen om grondiger onderzoek te laten doen naar de financiële positie van lokale partijen en lokale afdelingen en wat zij nodig hebben om hun functie als “intermediair tussen burgers en de overheid”goed te kunnen vervullen en op welke wijze lokale partijen aan hun financiële middelen kunnen komen. Wij leven in een tijd waarin er opgeroepen wordt om lokale politici door de AIVD te laten screenen omdat de onderwereld anders invloed kan kopen of verwerven in het lokale bestuur. Het voorstel van de minister om de transparantie vereisten in de Wet financiering politieke partijen uit te breiden naar het lokale bestuur is ook op die angst gestoeld. Ondanks dat wij eigenlijk niet weten of en zo ja, hoeveel geld er van de onderwereld richting het lokale bestuur gaat.

Als de Wet financiering politieke partijen aangepast zal worden (met het oog op de lokale democratie) dan zou het uitgangspunt moeten zijn hoe de lokale democratie versterkt kan worden en hoe lokale politici hun werk beter kunnen doen. Niet hoe we de verdeling van middelen nog ingewikkelder en met nog meer administratieve lasten omkleed kunnen maken.

« Older posts Newer posts »

Copyright © 2019 Laurent Staartjes

Theme by Anders NorenUp ↑

Copy link
Powered by Social Snap